Salman Rushdie: 1989 में भी मुंबई में हुआ था सलमान रुश्दी का हिंसक विरोध, 12 की गई थी जान, पढ़ें पूरी कहानी

[ad_1]

बातम्या ऐका

ब्रिटिश-अमेरिकन कादंबरीकार सलमान रश्दी यांच्यावर अमेरिकेच्या पश्चिम न्यूयॉर्कमध्ये झालेल्या हल्ल्याने जगाला धक्का बसला आहे. मुंबईत जन्मलेल्या सलमान रश्दी यांच्यावरील हा हल्ला त्यांच्या ‘द सॅटॅनिक व्हर्सेस’ या पुस्तकाबद्दल सांगण्यात येत आहे. इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला खामेनी यांनी त्यांच्याविरोधात मृत्यूचा फतवा काढला होता. या फतव्याचा सामना करणारे रश्दी म्हणाले – या यादीत समाविष्ट होणे ही सन्मानाची गोष्ट आहे. या पुस्तकाला 33 वर्षांपूर्वी मुंबईत मोठ्या प्रमाणावर विरोध झाला होता.

बाउंटी अजूनही जाहीर
“द सॅटॅनिक व्हर्सेस” या पुस्तकाचे लेखक रश्दी यांच्यावर अजूनही $4 दशलक्ष बक्षीस आहे. मागील वर्षांमध्ये, इराण आणि पाश्चिमात्य देशांमधील संबंध सामान्य होऊनही बक्षीस रक्कम वाढवण्यात आली होती. रश्दी 12 वर्षांपासून ब्रिटीश दलालांच्या संरक्षणात आहेत. 21व्या शतकात प्रवेश करताना रश्दी ब्रिटन सोडून अमेरिकेत गेले. 2002 पासून ते कोणत्याही सुरक्षेशिवाय राहतात. तो सार्वजनिक कार्यक्रमात असतो तेव्हाच सुरक्षा कर्मचारी त्याच्यासोबत दिसतात. शुक्रवारी न्यूयॉर्कमध्ये त्यांच्यावर झालेला हल्ला हे त्यांच्या ३३ वर्षांपूर्वीच्या पुस्तकाची आणि त्यांच्याविरोधात मुंबईत झालेल्या आंदोलनाची आठवण करून देणारा आहे. रश्दी यांच्या विरोधात त्यांच्या जन्मस्थानी मुंबईत झालेल्या निदर्शनांनी आंतरराष्ट्रीय मथळे निर्माण केले.

रश्दी यांच्या पुस्तकाविरोधात मुंबईत मोठ्या प्रमाणावर निदर्शने झाली
एक निवृत्त पोलीस अधिकारी आणि एक पत्रकार 1989 च्या मुंबईत त्याच्या विरोधात झालेल्या निदर्शनेची आठवण करून देत आहे, 14 फेब्रुवारी 1989 रोजी मुंबई पोलीस आयुक्त कार्यालयाजवळील व्यस्त भागात रश्दी यांच्या वादग्रस्त पुस्तक “द सॅटॅनिक व्हर्सेस” विरोधात आंदोलन आयोजित करण्यात आले होते. या आंदोलनादरम्यान दक्षिण मुंबईतील क्रॉफर्ड मार्केटजवळ पोलिसांनी आंदोलकांवर गोळीबार केला. या गोळीबारात 12 जणांचा मृत्यू झाला होता.

पोलिसांनी गोळीबार केला होता
उर्दू पत्रकार सरफराज आरजू यांचाही समावेश होता. गोळीबाराची घटना मुंबई पोलिसांच्या इतिहासातील सर्वात भीषण घटना होती, असे ते म्हणाले. आंदोलकांचा कोणताही हिंसाचाराचा हेतू नसल्याचा दावा त्यांनी केला. आंदोलनानंतरही परिसरातील दुकाने व इतर आस्थापने नेहमीप्रमाणे सुरू होती. नागपाडा येथील मस्तान तालब येथून दुपारी बाराच्या सुमारास निषेध मोर्चा निघाला आणि जेजे जंक्शन मार्गे आझाद मैदानाकडे निघाला. मोहम्मद अली रोडवरील बॉम्बे मर्कंटाइल बँकेजवळ पोलिसांनी आंदोलकांना रोखले. येथे पोलिसांनी एका शिष्टमंडळाला मागण्यांचे निवेदन सादर करण्यास परवानगी दिली आणि लोकांना पांगण्यास सांगितले. असे असतानाही आंदोलकांचे मत न पटल्याने दुपारी ३ वाजण्याच्या सुमारास पोलिसांनी जमावाला पांगवण्यासाठी गोळीबार केला, ज्यात १२ जणांचा मृत्यू झाला तर ४० जण जखमी झाले. मात्र, तत्पूर्वी जमावाने पोलिसांवर गोळीबार केल्याचा दावाही काही मीडिया रिपोर्ट्समध्ये करण्यात आला आहे. यानंतर पोलिसांनी गोळीबार केला. आरजूने पुढे आठवण करून दिली की, त्या घटनेनंतर रश्दीने अनेकवेळा मुंबईला भेट दिली, परंतु कोणतीही अनुचित घटना घडली नाही.

महाराष्ट्राचे माजी पोलीस महासंचालक डी.शिवानंदन यांच्या मुंबईतील निदर्शनाची आठवण झाली
महाराष्ट्राचे माजी पोलीस महासंचालक डी शिवनंदन यांनी आठवण करून दिली की मुस्लिम समाजातील हजारो लोक क्रॉफर्ड मार्केटमध्ये रश्दींच्या पुस्तकाचा निषेध करण्यासाठी जमले होते, परंतु कोणीही, आंदोलक किंवा पोलिसांनी हे पुस्तक वाचले नाही. ते म्हणाले की, भारत सरकारने या पुस्तकावर आधीच बंदी घातली असल्याने निषेध मोर्चा पुढे ढकलता आला असता. त्यामुळे कायदा व सुव्यवस्थेचा प्रश्न निर्माण झाला होता.

रुग्णालयात दाखल
विशेष म्हणजे अमेरिकेतील न्यूयॉर्कमध्ये एका कार्यक्रमादरम्यान चाकूने वार करण्यात आलेल्या सलमान रश्दी यांची प्रकृती चिंताजनक आहे. या हल्ल्यात त्यांना गंभीर दुखापत झाली असून त्यांचा एक डोळा गमवावा लागल्याचे रश्दी यांच्या निकटवर्तीयांनी सांगितले आहे. दरम्यान, पोलिसांनी रश्दी यांच्यावर हल्ला करणाऱ्या व्यक्तीची ओळख उघड केली आहे. हल्लेखोर हादी मातर हा न्यू जर्सी येथील रहिवासी असल्याचे सांगण्यात आले. तो फक्त 24 वर्षांचा आहे.

विस्तार

ब्रिटिश-अमेरिकन कादंबरीकार सलमान रश्दी यांच्यावर अमेरिकेच्या पश्चिम न्यूयॉर्कमध्ये झालेल्या हल्ल्याने जग हादरले आहे. मुंबईत जन्मलेल्या सलमान रश्दी यांच्यावरील हा हल्ला त्यांच्या ‘द सॅटॅनिक व्हर्सेस’ या पुस्तकाबद्दल सांगण्यात येत आहे. इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला खामेनी यांनी त्यांच्याविरोधात मृत्यूचा फतवा काढला होता. या फतव्याचा सामना करणारे रश्दी म्हणाले – या यादीत समाविष्ट होणे ही सन्मानाची गोष्ट आहे. या पुस्तकाला 33 वर्षांपूर्वी मुंबईत मोठ्या प्रमाणावर विरोध झाला होता.

बाउंटी अजूनही जाहीर

“द सॅटॅनिक व्हर्सेस” या पुस्तकाचे लेखक रश्दी यांच्यावर अजूनही $4 दशलक्ष बक्षीस आहे. मागील वर्षांमध्ये, इराण आणि पाश्चिमात्य देशांमधील संबंध सामान्य होऊनही बक्षीस रक्कम वाढवण्यात आली होती. रश्दी 12 वर्षांपासून ब्रिटीश दलालांच्या संरक्षणात आहेत. 21व्या शतकात प्रवेश करताना रश्दी ब्रिटन सोडून अमेरिकेत गेले. 2002 पासून ते कोणत्याही सुरक्षेशिवाय राहतात. तो सार्वजनिक कार्यक्रमात असतो तेव्हाच सुरक्षा कर्मचारी त्याच्यासोबत दिसतात. शुक्रवारी न्यूयॉर्कमध्ये त्यांच्यावर झालेला हल्ला हे त्यांच्या ३३ वर्षांपूर्वीच्या पुस्तकाची आणि त्यांच्याविरोधात मुंबईत झालेल्या आंदोलनाची आठवण करून देणारा आहे. रश्दी यांच्या विरोधात त्यांच्या जन्मस्थानी मुंबईत झालेल्या निदर्शने आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चर्चेत आल्या.

रश्दी यांच्या पुस्तकाविरोधात मुंबईत मोठ्या प्रमाणावर निदर्शने झाली

एक निवृत्त पोलीस अधिकारी आणि पत्रकार यांनी मुंबईत १९८९ च्या त्यांच्या विरोधात झालेल्या निदर्शनांची आठवण करून दिली, १४ फेब्रुवारी १९८९ रोजी मुंबई पोलीस आयुक्त कार्यालयाजवळील गजबजलेल्या भागात रश्दी यांच्या वादग्रस्त पुस्तक “द सॅटॅनिक व्हर्सेस” विरोधात आंदोलन आयोजित करण्यात आले होते. या आंदोलनादरम्यान दक्षिण मुंबईतील क्रॉफर्ड मार्केटजवळ पोलिसांनी आंदोलकांवर गोळीबार केला. या गोळीबारात 12 जणांचा मृत्यू झाला होता.

पोलिसांनी गोळीबार केला होता

उर्दू पत्रकार सरफराज आरजू यांचाही समावेश होता. गोळीबाराची घटना मुंबई पोलिसांच्या इतिहासातील सर्वात भीषण घटना होती, असे ते म्हणाले. आंदोलकांचा कोणताही हिंसाचाराचा हेतू नसल्याचा दावा त्यांनी केला. आंदोलनानंतरही परिसरातील दुकाने व अन्य आस्थापने नेहमीप्रमाणे सुरू होती. नागपाडा येथील मस्तान तालब येथून दुपारी बाराच्या सुमारास निषेध मोर्चा निघाला आणि जेजे जंक्शन मार्गे आझाद मैदानाकडे निघाला. मोहम्मद अली रोडवरील बॉम्बे मर्कंटाइल बँकेजवळ पोलिसांनी आंदोलकांना रोखले. येथे पोलिसांनी एका शिष्टमंडळाला मागण्यांचे निवेदन सादर करण्यास परवानगी दिली आणि लोकांना पांगण्यास सांगितले. असे असतानाही आंदोलकांचे मत न पटल्याने दुपारी ३ वाजण्याच्या सुमारास पोलिसांनी जमावाला पांगवण्यासाठी गोळीबार केला, ज्यात १२ जणांचा मृत्यू झाला तर ४० जण जखमी झाले. मात्र, तत्पूर्वी जमावाने पोलिसांवर गोळीबार केल्याचा दावाही काही मीडिया रिपोर्ट्समध्ये करण्यात आला आहे. यानंतर पोलिसांनी गोळीबार केला. आरजूने पुढे आठवण करून दिली की, त्या घटनेनंतर रश्दींनी अनेकवेळा मुंबईला भेट दिली, परंतु कोणतीही अनुचित घटना घडली नाही.

महाराष्ट्राचे माजी पोलीस महासंचालक डी.शिवानंदन यांच्या मुंबईतील निदर्शनाची आठवण झाली

महाराष्ट्राचे माजी पोलीस महासंचालक डी शिवनंदन यांनी आठवण करून दिली की मुस्लिम समाजातील हजारो लोक क्रॉफर्ड मार्केटमध्ये रश्दींच्या पुस्तकाचा निषेध करण्यासाठी जमले होते, परंतु कोणीही, आंदोलक किंवा पोलिसांनी हे पुस्तक वाचले नाही. ते म्हणाले की, भारत सरकारने या पुस्तकावर आधीच बंदी घातली असल्याने निषेध मोर्चा पुढे ढकलता आला असता. त्यामुळे कायदा व सुव्यवस्थेचा प्रश्न निर्माण झाला होता.

रुग्णालयात दाखल

विशेष म्हणजे अमेरिकेतील न्यूयॉर्कमध्ये एका कार्यक्रमादरम्यान चाकूने वार करण्यात आलेल्या सलमान रश्दी यांची प्रकृती चिंताजनक आहे. या हल्ल्यात त्यांना गंभीर दुखापत झाली असून त्यांचा एक डोळा गमवावा लागल्याचे रश्दी यांच्या निकटवर्तीयांनी सांगितले आहे. दरम्यान, पोलिसांनी रश्दी यांच्यावर हल्ला करणाऱ्या व्यक्तीची ओळख उघड केली आहे. हल्लेखोर हादी मातर हा न्यू जर्सी येथील रहिवासी असल्याचे सांगण्यात आले. तो फक्त 24 वर्षांचा आहे.

[ad_2]